Oude Site
Toverzand (door Jouwert Turkstra)
Een mooi blad, dat Philidorforum. Minder mooi is daarin te lezen dat mijn ELO tot ongeziene diepte is gezonken. Maar daar valt wat aan te doen. Net zoals ooit in Amsterdam, toen het met mijn studie niet zo wilde vlotten: ik ging mij âcompenserenâ. In de muziek, maar dat is een ander verhaal. ât Voornaamste was echter dat het hielp: mijn zelfrespect bleef overeind. Die diep gezonken rating ga ik dus maskeren met een verhaaltje over schaakproblematiek. Het begint gemakkelijk, maar gaandeweg moet u misschien wel op de tenen staan.
📷 Foto verwijderd i.v.m. copyright
|
Speckmann & Palatz, Schweiz. Schachztng 1957, vierzet)
Om te beginnen een ietwat âdroogâ probleem, maar het toont precies waar ik het over wil hebben: âgetrapte voorplannenâ. Partijschakers mogen voor hun gemoedsrust wat zwarte stukken bijplaatsen: zPe8, zTa8, zpion a7. Ogenschijnlijk staat zwart er dan goed voor. Maar ook dan gaat hij mat. De zwarte koning moet in de hoek worden matgezet. Nou, daar staat hij al, dus dat gaat gemakkelijk. Maar het moet wel in vier zetten. Direct 1 Kh3 faalt op âLf5+. En 1 Kg3 is al niet beter wegens âPe4+ (Pf5+? En dan wel 2 Kh3) wat ook nog eens de dame wint⦠Kijk nu hoe deze âvoorplannetjesâ toch aan bod komen in de matvoering. 1 Kf3! Le4+ 2 Kg3 Pf5+ 3 Kh3 gevolgd door 4 Dh2 mat (-Kg1 4 De1 mat) Merk op hoe zwarte loper en paard elkaar de goede velden afpikken! âGetrapte voorplannenâ heet het dan in de problematiek. Een en ander noteer ik dan ook even âgetraptâ:
1 Kh3 Lf5+
1 Kg3 Pe4+
1 Kf3 Le4+ 2 Kg3 Pf5+ 3 Kh3 en Dh2(De1) mat
|
(Kubbel, Sovj,Sachm.komp., 1937, vierzet)
Ook in dit probleem wederkerige obstructie (deftig gezegd) van loper en paard. En hoewel ook nu bord en stukken er misschien niet bij hoeven, zou ik het toch maar doen: om dat typische âvoorâ van getrapte voorplannen te proeven. De toren zal mat willen geven op de zesde rij. Net zoals bij de vorige problemen eerst de bijna succesvolle voorplannetjes: 1 Te7? (dreigt Te6 mat) Pg5! Tweede poging 1 Td7? Lf4! Dan maar 1 Tf7! Lg5 (jammer voor zwart betekent dit zelfobstructie van veld g5 voor het paard) 2 Te7 Pf4 (en op zijn beurt âwederkerig- verhindert dit paard op jammerlijke wijze zijn raadsheer naar f4 te komen) 3 Td7 gevolgd door 4 Td6.
(Hultberg en Froberg, Eskilstuna Kurieren, 1942, vierzet) onderstaand diagram
|
Deze is iets moeilijker, maar altijd nog vanaf het diagram te volgen.
Zet voor het fijne gevoel maar weer zTa8 en zpion a7 extra op het bord. Mag! Het doel is natuurlijk mat door aftrekschaak op de h-lijn. Dan zal de witte toren weg moeten van h7. Proberen we 1 Th3. Nee dus: -Pg5! Grijpen we naar 1 Th4. Alweer mis: 1 -Pg6! Dan zal het dus 1 Th5 moeten zijn. Jawel: 1 âg6 2 Th4 g5 (jammer, Pg6 kan niet meer) 3 Th3 g4 4 Pxg4 mat! Ook hier kwam wit tot zijn doel door de oorspronkelijke weerleggingen op de voorplannetjes door zwarte zelfobstructie uit te schakelen.
(Grunenwald, 2de prijs Europe Echecs, 1964, vijfzet)
📷 Foto verwijderd i.v.m. copyright
|
Nu het bord er maar bij: 1 La6 (dreigt 2 Pa5+ Kd8 3 Pc6 mat) wil nog niet direct wegens â Pxe5. En 1 Lc4 is op dit moment ook nog een slag in de lucht wegens 1 âTe8. Van een leien dakje gaat het via een geduldig 1 Ld3! Th5 (-Pe7? Dan wel 2 Lc4 enz; -Ph5 of âPf8 dan wel 2 La6 enz) 2 Lc4 Txe5 (voel je âm aankomen) 3 La6! (dreigt 4 Pa5+ Kd8 5 Pxc6 mat) âPe7 (het goede Pxe5 kan niet meer) 4 Pxd6++ gevolgd door 5 Pf7 mat. Zwarte toren werd weggelokt, kon niet meer op het goede veld e8 komen, en stond op e5 ook nog eens zijn paard in de weg. Zette zichzelf en zijn paard op het verkeerde been, âtegenvoetsâ zoals onze zuiderburen het zeggen.
|
(Kubbel, Deutsche Schachblatter 1911, vijfzet)
Bord erbij èn op de tenen staan. De âgetrapte voorplannenâ worden nu echt een beetje doortrapt. Met permissie geef ik de inhoud nu maar direct in trapvorm:
1 Ld1? Lb3!
1 Le2? c4 (2 Lg4?! Ta5!)
1 Lf3? f5!
Hoofdplan: 1 Lg4 Le6 2 Lf3 f5 3 Le2 c4 4 Ld1 & Lc2mat
📷 Foto verwijderd i.v.m. copyright
|
(Wenda, 3de prijs Schweiz. Schachztng 1970, vijfzet)
Begin jaren zeventig âik âdeedâ nog maar pas aan problemen- kwam deze vijfzet mij onder ogen. Ik ben hem nooit meer vergeten! Nederige pionnetjes zetten zwart tegenvoets! Nog maar weer het trappetje?
1 d4? h1D!
1 e4? Pxe4!
1 c4? bxc4! (bxc3 ep? 2 e4 Pxe4 3 d4! enz.)
1 a4 bxa4 2 c4 bxc4 ep 3 e4 Pxe4 4 d4 en 5 d5 mat
Let in het hoofdplan nog even op 2-h1D 3 d4 enz.
En ook op het missertje 2 e4? Pxe4 3 d4 Pc3!
Zes probleemcomposities, zes stellingen die in werkelijkheid zouden kunnen voorkomen. Misschien had de Fransman Proust deze problemen wel voor de geest toen hij schreef: het stof van de realiteit gemengd met toverzand. Toverzand!